Phía sau chuyện ngân hàng kích cầu bất động sản
30/07/2012 12:27 PM
TỪ NGUYÊN
30/07/2012 11:04 (GMT+7)
Việc các ngân hàng chạy đua kích cầu bất động sản có thể khiến rủi ro lại càng tăng cao.
Gần đây, dư
luận tỏ ra khá bất ngờ khi các ngân hàng chạy đua kích cầu bất động sản
thông qua việc ồ ạt cho vay mua nhà tại các dự án.
Câu
chuyện cũng có thể giản đơn nếu suy diễn theo hướng, rằng bất động sản
đang lâm cảnh khó khăn, việc các chủ đầu tư bắt tay với các ngân hàng để
kích cầu, thu hút khách hàng, qua đó tăng tính thanh khoản cho thị
trường cũng là chuyện dễ hiểu. Và tất nhiên, người chịu thiệt trong
chiến lược này rất có thể là doanh nghiệp, chủ đầu tư khi phải gánh hộ
khách hàng những khoản ưu đãi lãi suất từ phía các ngân hàng.
Tuy
nhiên, nếu lật giở từng giai đoạn hay từng “cái bắt tay” của các ngân
hàng với các chủ đầu tư trước đó - thời điểm mà bất động sản đang ở thời
kỳ “đỉnh cao phong độ” và các ngân hàng “hùng hồn” tuyên bố rót hàng
trăm, hàng nghìn tỷ đồng cho các dự án, mới thấy được câu chuyện kích
cầu bất động sản hiện nay không đơn giản như ai đó vẫn nghĩ.
Vì nhiều áp lực?
Kể
từ sau khi Ngân hàng Nhà nước công bố cởi trói giới hạn tín dụng gần
như toàn bộ cho lĩnh vực bất động sản hồi đầu tháng 4/2012, nhiều ngân
hàng thương mại lớn dường như đã tiếp thu “ngay và luôn” chủ trương này
bằng việc đổ xô cho vay mua nhà tại các dự án bất động sản.
Điều
này được dư luận, đặc biệt là giới đầu tư kinh doanh bất động sản đánh
giá rất cao, bởi nó được ví như một nguồn oxy quý giá giúp thị trường
vượt qua cơn khát vốn đối với cả chủ lẫn khách hàng trên thị trường bất
động sản trong một thời gian dài.
Tuy
nhiên, xét về nghiệp vụ và những quy chuẩn trong hoạt động tín dụng thì
việc các ngân hàng ồ ạt cho vay mua nhà có thể sẽ vi phạm quy định
trong hoạt động tín dụng. Bởi lẽ, với các gói cho vay mua nhà mà theo
các ngân hàng quảng bá là 5 năm, 10 năm, thậm chí 20 năm chính là các
khoản vay dài hạn, trong khi vốn huy động của các ngân hàng chủ yếu là
vốn ngắn hạn và các ngân hàng chỉ được dùng tối đa 30% vốn ngắn hạn cho
vay trung - dài hạn.
Bình
luận về động thái này, TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính cho
rằng, ông rất bất bình, bức xúc trước việc các ngân hàng Việt Nam lấy
vốn huy động ngắn hạn mang đi cho vay dài hạn mua nhà, đầu tư dự án,
trong bối cảnh Việt Nam chưa có một cơ quan bảo lãnh tín dụng như ở Mỹ
hay nhiều nước khác.
“Đành
rằng việc nới lỏng tín dụng đối với bất động sản tại một số dự án là
theo chủ trương của Chính phủ, nhưng bản thân dòng vốn của các ngân hàng
là vốn ngắn hạn, nên nếu càng lao vào bất động sản thì có thể họ càng
gặp khó”, TS. Nguyễn Trí Hiếu nói.
Đặc
biệt, nếu để ý thì sẽ thấy hiện chỉ có các ngân hàng quốc doanh mới
mạnh tay với các gói cho vay mua nhà hỗ trợ lãi suất. Theo các chuyên
gia, động thái này có thể phục vụ cho khá nhiều mục đích, trong đó nổi
lên là áp lực cải thiện tăng trưởng tín dụng.
Bởi
lẽ, ngay như một ngân hàng lớn là Vietinbank, thì 6 tháng đầu năm nay,
tăng trưởng tín dụng đã giảm 3,1%, trong khi ai cũng biết 80 - 90% lợi
nhuận của ngân hàng phụ thuộc vào tín dụng...
Cũng
có ý kiến cho rằng, nguyên nhân xuất phát từ việc cầu vay vốn tại doanh
nghiệp hiện quá thấp do hàng tồn kho nhiều cũng như các điều kiện cho
vay xấu đi khi nền kinh tế khó khăn, trong khi cầu tín dụng tiêu dùng
(mua nhà) lại có xu hướng tăng khi giá bất động sản đã giảm sâu trong
một thời gian dài. Thậm chí cũng có ý kiến cho rằng, đó là cách lách
luật khá khéo của các ngân hàng bởi đơn giản là lãi biên tín dụng tiêu
dùng (mua nhà) luôn cao hơn nhiều so với cho doanh nghiệp vay để sản
xuất.
Nhưng,
sâu xa hơn cả và là động lực chính để các ngân hàng mạnh tay cho vay mua
nhà chính là họ muốn chung tay cùng với chủ đầu tư giải phóng hàng
chục, hàng trăm nghìn căn hộ đang tồn kho. Đó có thể là mũi tên trúng
hai đích, trong đó không loại trừ khả năng tự cứu mình, vì nợ xấu và kẹt
vốn đầu tư trong các dự án của ngân hàng.
TS.
Nguyễn Thị Mùi (Ngân hàng Vietinbank) mới đây khi trao đổi với
VnEconomy cũng đã thừa nhận, trong bối cảnh thị trường bất động sản gặp
khó khăn như hiện nay, nếu các ngân hàng không xem xét, sàng lọc các dự
án để cho chủ đầu tư tiếp tục vay thêm thì rất có thể ngân hàng cũng
“chết chìm” theo các doanh nghiệp, các dự án.
Hay tự cứu mình?
Những
nhìn nhận của các chuyên gia nói trên không phải là không có cơ sở, bởi
nếu lật giở lại trong quá khứ, không quá khó để hiểu rằng, ông chủ thực
sự của không ít dự án bất động sản chính là các ngân hàng thương mại
lớn nhỏ.
Chẳng
hạn, mới đây việc Vietinbank công bố bản thỏa thuận hợp tác cho vay mua
nhà tại dự án Gò Sao với Công ty Cổ phần Phát triển Nhà Bà Rịa – Vũng
Tàu (Hodeco) không đơn thuần chỉ là cái bắt tay kích cầu bất động sản.
Bởi ít ai biết được, hơn 3 năm trước, cùng với Vietcombank, ngân hàng
này đã rót vào dự án Gò Sao 500 tỷ đồng, chiếm 1/3 tổng vốn đầu tư của
dự án. Thế nhưng, không may cho các ngân hàng, sau khi rót vốn, thị
trường bất động sản cũng tuột dốc không phanh và rốt cục là những đồng
vốn bỏ vào dự án cũng đang có khả năng khó khăn trong thu hồi.
Một
trường hợp tương tự của Vietinbank là dự án nhà ở cao tầng 102 Trường
Chinh (Hà Nội). Dự án này cũng nằm trong số 31 dự án mà Vietinbank vừa
công bố cho vay mua nhà với lãi suất ưu đãi. Được biết, hơn một năm
trước, một chi nhánh của ngân hàng này đã cho Công ty Cổ phần cơ điện và
Xây dựng Việt Nam (Meco) vay một khoản tiền không nhỏ (310 tỷ đồng,
chiếm hơn 30% tổng vốn đầu tư) để triển khai dự án. Tương lai của khoản
lợi nhuận và vốn gốc của khoản vay trên có thu về được hay không chỉ có
Vietinbank và Meco hiểu rõ hơn ai hết.
Và
trong số 31 dự án bất động sản mà Vietinbank công bố hợp tác hôm 21/7,
ngoại trừ các dự án được hưởng lãi suất ưu đãi 12%/năm nằm trong chương
trình “5.000 tỷ đồng chung tay xây nhà mơ ước”, thì còn có không ít dự
án được ngân hàng này thừa nhận là “đã liên kết với Vietinbank”.
Bình
luận trước động thái cởi mở cho vay mua nhà của các ngân hàng, TS. Cao
Sỹ Kiêm, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, cho rằng chủ trương mở hầu
bao với một số đối tượng bất động sản là đúng, song cần phải đúng đối
tượng, tức là phải hướng đến những người có nhu cầu mua nhà thực sự,
những người thu nhập thấp.
Tuy
nhiên, theo ông, nếu việc cho vay mua nhà đó mà có liên quan đến việc
các ngân hàng từng cho vay, góp vốn để đầu tư dự án trước đây thì khá
nguy hiểm. Các cơ quan quản lý cần phải phát hiện để ngăn chặn.
Còn
theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, giả dụ trong trường hợp nếu các ngân hàng
đang kẹt vốn tại các dự án, thì việc tiếp tục bắt tay với chủ đầu tư lại
càng khiến ngân hàng thêm kẹt. Muốn giải quyết thì tốt nhất phải tiến
hành cho vay ngắn hạn để đồng vốn quay vòng được nhanh hơn.
“Thực
tế trên thế giới cũng đã có nhiều ngân hàng phải dùng tiền mới để cứu
tiền cũ, song đó là việc làm nguy hiểm. Do đó, việc các ngân hàng tiếp
tục cho khách hàng vay mua nhà chỉ để mong thu hồi được đồng vốn trước
đó là việc làm khá rủi ro”, ông Hiếu nói.
Tất
nhiên, theo vị này, cũng có thể một số ngân hàng lớn hiện nay bị áp lực
về kinh doanh, tăng trưởng tín dụng, trong bối cảnh dư thừa nguồn vốn
nên buộc họ phải tìm mọi cách để tháo gỡ điều đó.
Chuyên
gia này khuyến cáo thêm, nguyên tắc cho vay bất động sản đối với doanh
nghiệp cũng như cá nhân thì đều phải có nguồn hoàn trả. Nếu không may
nền kinh tế vẫn tiếp tục khó khăn, doanh nghiệp đóng cửa,… thì việc hoàn
trả là rất khó, từ đó khiến cho rủi ro đối với các ngân hàng tăng lên
rất cao.
Theo vneconomy.vn
|